Dat het werk van tekstschrijver divers is, mag wel blijken uit de vele uiteenlopende opdrachten die hij uit kan voeren. Een heel andere tak van sport is echter ghostwriting, letterlijk vertaald ‘spookschrijven’. Wanneer een tekstschrijver in de huid van iemand anders kruipt en in opdracht een volledig verhaal schrijft, wordt hij gezien als een ghostwriter.
Fantomen in de schrijfwereld
Niet iedere tekstschrijver is ook per definitie werkzaam als ghostwriter. Het verschilt ook wel eens wanneer je als ghostwriter gezien wordt en wanneer als tekstschrijver. Over het algemeen wordt aangenomen dat een tekstschrijver die in opdracht aan een verhaal of manuscript werkt, zonder zijn eigen naam daarbij naar voren te laten komen, een ghostwriter is. Onder het geleverde werk – of dit nu een kort verhaal, volledig manuscript, of een column is – komt de naam van de opdrachtgever te staan. Wat dat betreft fungeert de tekstschrijver nu als een spook, een fantoom in de schrijfwereld.
Motieven
Welk motief heeft iemand om een tekstschrijver te vragen ghostwriter te worden? Er zijn er verschillende. Zo kan iemand al jaren (langer of korter kan natuurlijk ook) rondlopen met een idee voor een boek. De persoon in kwestie heeft al meerdere pogingen ondernomen, maar het verhaal wil maar niet op papier gezet worden. In dat geval kan een ghostwriter uitkomst bieden. Een tekstschrijver heeft, mag je aannemen, verstand van teksten en schrijven. Deze talenten kunnen dus goed van pas komen. Een ander motief is dat de opdrachtgever het zelf te druk heeft, of gewoon geen zin om dagelijks iets op papier te zetten. Dat gebeurt nog wel eens bij columnisten. Hoewel Bekende Nederlanders of Vlamingen hun naam onder het werk zetten, wordt de column in de meeste gevallen door een ghostwriter geschreven.
Werkwijze
Hoe de ghostwriter werkt verschilt per schrijver. Geen enkele tekstschrijver hanteert exact dezelfde werkwijze. Over het algemeen zal de ghostwriter eerst in gesprek gaan, een interview houden en zorgen dat hij aan de gewenste en benodigde informatie (ingrediënten) voor het verhaal komt. Hij zal vervolgens een plan schrijven, dat in het vak ook wel synopsis genoemd wordt. Wanneer de opdrachtgever dit alles goedkeurt, begint het echte schrijfproces. Doorgaans houden opdrachtgever en ghostwriter daar goed contact over. De opdrachtgever leest iedere bladzijde en bepaalt of de ghostwriter op de goede weg zit. Aan het eind wordt alles nog eens doorgenomen, de laatste wijzigingen toegepast en rolt het uiteindelijke exemplaar uit de printer. De ghostwriter staat het werk af aan de opdrachtgever, die ermee mag doen wat hij wil.
Royalty’s, kosten, uurtarief en andere vergoedingen
Een tekstschrijver die als ghostwriter voor een volledig manuscript opdraait zal meer tijd aan zijn werk kwijt zijn dan een tekstschrijver die enkel en alleen wat losse columns schrijft. Ghostwriters maken dan ook duidelijke afspraken rondom de betaling met hun opdrachtgever. Die afspraken kunnen bij iedere opdracht verschillend zijn. Doorgaans zal de ghostwriter een uurtarief rekenen, dat vrij hoog ligt. Hij is veel tijd kwijt aan het schrijven van het verhaal, maar ook aan zijn onderzoek. De opdrachtgever zal in veel gevallen duur uit zijn, zeker wanneer het een volledig boek betreft. Daarom treffen ghostwriters ook vaan een regeling rondom de royalty’s. Het uurtarief en de overige kosten gaan omlaag, maar de helft van de uiteindelijke royalty’s (of een ander percentage) gaat uiteindelijk naar de ghostwriter. Daarnaast worden ook onkosten, zoals reiskosten, door de opdrachtgever vergoed.
Opleiding
Net als bij tekstschrijvers is er voor ghostwriters geen speciale opleiding. Over het algemeen wordt aangenomen dat iemand ervaring heeft met schrijven – en bij voorkeur ook enkele werken onder eigen naam heeft gepubliceerd. Cursussen die bij kunnen dragen aan de schrijfstijl zijn creatief schrijven of columns schrijven. Ook is er de mogelijkheid om een cursus tot biografie schrijven te volgen, waarmee je mensen kunt helpen hun levensverhaal op papier te zetten.
Op zoek naar een ghostwriter
Een goede ghostwriter is een zeldzaamheid. De meeste mensen die goed kunnen schrijven geven onder hun eigen naam uit en verdienen daar hun geld mee. Toch zijn er op het internet enkele ghostwriters te vinden, die ook vaak als tekstschrijver werken. Wanneer je op zoek gaat naar een ghostwriter is het goed om een gesprek te voeren over de opties en de wensen. Een synopsis zou dan een handige volgende stap zijn, want een concreet verhaalplan geeft je een duidelijk beeld van wat je kunt verwachten.
